Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Rola płatnika

Pracodawca działając jako płatnik ma obowiązek obliczać, pobierać i przekazywać na rachunek właściwego urzędu skarbowego zaliczki na podatek dochodowy należne od wynagrodzenia osób zatrudnionych czy to na podstawie umowy o pracę, czy na podstawie umów cywilnoprawnych (o ile nie są one zawarte w ramach prowadzonej działalności gospodarczej) lub wynagradzanych w związku z funkcją pełnioną w organach spółki (zarząd bądź rada nadzorcza). Obowiązki te wynikają z przepisów prawa pracy, z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT).  Jeśli wypłaty z tytułu umów cywilnoprawnych lub należności z tytułu członkostwa w zarządzie albo radzie nadzorczej przekazywane są na rzecz osoby podlegającej w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (nierezydent podatkowy), to w ciągu roku podatkowego płatnik zobowiązany jest do poboru podatku w formie ryczałtu, z zastrzeżeniem, że przepisy ustawodawstwa polskiego stosuje się z uwzględnieniem postanowień odpowiednich umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (art. 29 ustawy o PIT). Prawidłowe wykonanie obowiązków pracodawcy zależy więc od ustalenia statusu rezydencji podatkowej cudzoziemca w Polsce. Obowiązki ciążące na pracodawcy zatrudniającym cudzoziemca w Polsce będą zatem zależały od rodzaju zawartej z cudzoziemcem umowy, jego statusu podatkowego w Polsce oraz źródeł, z których osoba ta osiąga swoje dochody.

Rezydencja podatkowa

Ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje obowiązku podatkowego: nieograniczony i ograniczony.

Nieograniczony obowiązek podatkowy oznacza podleganie opodatkowaniu od całości swoich przychodów, niezależnie od miejsca lokalizacji źródła przychodu.

Z kolei ograniczony obowiązek podatkowy oznacza podleganie obowiązkowi w zakresie podatku dochodowego wyłącznie od przychodów ze źródeł położonych na terytorium danego kraju (w kraju źródła).

Zasady powyższe nie są jednak bezwzględnie obowiązujące – stosuje się je wyłącznie wtedy, gdy umowy w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, nie stanowią inaczej.

Jak to już zostało wspomniane wyżej – osoby fizyczne, które nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów osiąganych na terytorium RP,  w szczególności z:

  1. pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,
  2. działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,
  3. działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
  4. położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

W przypadku zatrudnienia cudzoziemca na terenie Polski w ramach umowy o pracę rozlicza się go analogicznie jak pracownika polskiego.

Różnice związane z rezydencją podatkową powstają w przypadku zatrudniania cudzoziemców w ramach umów cywilnoprawnych.

Zgodnie z art. 29 ustawy o PIT, podatek dochodowy od przychodów uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemców m.in.:

  1. otrzymywanych przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;
  2. z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło - pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20% przychodu (bez potrącania kosztów uzyskania przychodów).

Zasadę powyższą stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Jednakże zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub niepobranie (niezapłacenie) podatku zgodnie z taką umową jest możliwe, pod warunkiem udokumentowania dla celów podatkowych miejsca zamieszkania podatnika uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji.

Oświadczenie o rezydencji

Warto zauważyć, iż od jakiegoś czasu organy podatkowe akceptują oświadczenie o rezydencji cudzoziemca zamiast certyfikatu. Jest to dokument, w którym cudzoziemiec oświadcza, iż w Polsce znajduje się jego centrum interesów życiowych i tu znajduje się jego rezydencja podatkowa.

Postawę organów należy ocenić pozytywnie, ponieważ  pracodawcy nie mają możliwości ani instrumentów, aby samodzielnie weryfikować rezydencję podatkową zleceniobiorców. Uzyskiwanie oświadczeń od zleceniobiorców wydaje się być w tej sytuacji optymalnym rozwiązaniem. Istotne jest, aby treść oświadczeń nie budziła wątpliwości oraz wskazywała skutki podatkowe, jakie za sobą pociągają.

Jest to dodatkowo korzystne dla samego zleceniobiorcy, ponieważ traktowanie go jako rezydenta od początku umowy oznacza, iż przy niezmienionej kwocie brutto otrzymuje on wyższe wynagrodzenie, niż w sytuacji gdyby był rozliczany jako nierezydent.

Materiał promocyjny partneraMateriał promocyjny partnera 

Rozliczenia i formularze podatkowe

W przypadku zatrudnienia pracowników bądź zleceniobiorców, pracodawca powinien odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w terminie do 20-go dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty. Do końca stycznia następnego roku podatkowego płatnik powinien złożyć w urzędzie skarbowym PIT-8AR lub PIT-4R będący zbiorczą informacją o pobranych zaliczkach.

Na koniec roku cudzoziemca będącego pracownikiem należy rozliczyć analogicznie jak podatnika polskiego. W przypadku nierezydentów zatrudnionych w formach cywilnoprawnych w dokumentach rocznych nie wykazuje się kwot opodatkowanych ryczałtowo na podstawie art. 29 ustawy o PIT. W takim przypadku zatrudniające ich firmy mają jednak jeszcze jeden obowiązek – powinny złożyć formularz IFT-1. Zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 2 i ust. 3-4 ustawy o PIT, informację tę przekazuje się cudzoziemcom oraz właściwym urzędom skarbowym w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym. W razie zaprzestania przez płatnika prowadzenia działalności przed końcem stycznia roku następującego po roku podatkowym, płatnik przekazuje informacje w terminie do dnia zaprzestania działalności.

Dodatkowo, na pisemny wniosek cudzoziemca płatnik, w terminie 14 dni od dnia złożenia tego wniosku, jest obowiązany do sporządzenia i przesłania podatnikowi i urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych - imiennej informacji IFT-1. Przesłanie informacji w tym trybie nie zwalnia płatnika z obowiązku ponownego sporządzenia jej na koniec roku.

W przypadku zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę lub cudzoziemców rezydentów zatrudnionych na umowy cywilnoprawne, pracodawca jest obowiązany sporządzić i dostarczyć do urzędu skarbowego informację PIT-11 do końca stycznia, a pracownikom/zleceniobiorcom przekazać ww. formularz do końca lutego następnego roku podatkowego.

A co w przypadku zatrudnienia cudzoziemca za granicą?

Polski pracodawca nie stanie się podmiotem zagranicznym, w związku z czym nie będą go dotyczyć przepisy podatkowe danego kraju. Zgodnie z zasadą ograniczonego obowiązku podatkowego, osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Polski. Jeśli więc cudzoziemiec świadczy pracę poza RP, jego wynagrodzenie nie podlega opodatkowaniu w kraju. Jednocześnie polski pracodawca nie będzie miał obowiązku odprowadzania zagranicznych podatków, chyba że utworzyłby zakład w danym państwie. Obowiązek samoopodatkowania spada więc na pracownika, który powinien zrobić to na zgodnie z regulacjami państwa, w którym pracuje. 

Artykuł powstał w ramach projektu “Integracja, adaptacja, akceptacja. Wsparcie obywateli państw trzecich zamieszkałych na Dolnym Śląsku.” współfinansowanego z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. (szczegóły - https://fundacjaukraina.eu/projekt/fami/)

Wyłączna odpowiedzialność za wyrażone opinie spoczywa na autorze i Komisja Europejska oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ponoszą odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.