Profilaktyka daje szansę na długie życie, przekonuje aktorka Małgorzata Socha, ambasadorka kampanii Rak Chadza Wspak Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii. Bezpłatne badania kierunku raka szyjki macicy, piersi lub jelita grubego są w zasięgu ręki.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

"Profilaktyka daje szansę na długie życie" - tak aktorka Małgorzata Socha, ambasadorka kampanii Rak Chadza Wspak Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii, zachęca na Instagramie do darmowych badań w kierunku raka szyjki macicy, piersi lub jelita grubego. Przekonuje, że rak to nie wyrok i wcześnie wykryty daje 100 proc. szans na wyleczenie.

Wystarczy się zgłosić i zachęcić mamę, siostrę, przyjaciółkę, także męża, brata i ojca.

- Rozwój medycyny w zakresie onkologii to potężna broń przeciwko nowotworom i mamy dziś narzędzia, by szybko i skutecznie im przeciwdziałać - mówi Paweł Zawadzki, wicedyrektor DCOPiH ds. rozwoju. -  Kluczem jest wczesna diagnostyka, na którą każdy musi zgłosić się sam. Nie chcemy „straszyć rakiem", tylko sprawić, aby Dolnoślązacy mieli nawyk wykonywania badań profilaktycznych.

Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia w 2021 r. cytologię wykonało jedynie 12,81 proc. kobiet kwalifikujących się do badania (99,6 tys. spośród 777,3 tys.). Rak jelita grubego każdego roku dotyka w Polsce blisko 18,5 tys. osób i zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, jest jednym z trzech najczęściej występujących nowotworów, z kolei - rak szyjki macicy to trzeci co do częstości występowania nowotwór u kobiet oraz jest czwartą przyczyną zgonów nowotworowych kobiet na świecie.

- Dane, które docierają ze szpitali, pokazują, że pacjenci na leczenie często trafiają zbyt późno – w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej - podkreśla Marcin Krzyżanowski, wicemarszałek województwa dolnośląskiego. - Nowotwór jelita grubego czy szyjki macicy bardzo często rozwija się przez długi okres, nie dając żadnych objawów. O raku jelita grubego mówi się nawet, że to „cichy zabójca".

Dolnoślązacy szansę na darmowe badania i przedłużenie sobie życia na kolejne długie lata dostali pod koniec września. To wtedy wystartowała kampania Rak Chadza Wspak i w trasę po regionie wyjechał cytobus, czyli mobilny gabinet ginekologiczny wyposażony w nowoczesny sprzęt kupiony przez DCOPiH w ubiegłym roku. Był już m.in. w Głogowie, Sobótce, Świdnicy, w gminie Jerzmanów, Pęcław i w wielu miejscach we Wrocławiu. Badanie w cytobusie trwa niespełna 10 minut, jest bezpieczne i bezbolesne.

Zawadzki: - Zapraszamy na nie panie w przedziale wiekowym 25-59 lat. Badania mammograficzne odbywają się w wybranych placówkach w całym województwie i mogą z nich skorzystać panie w wieku 50-69 lat, natomiast badania w kierunku wykrywania raka jelita grubego, które będzie można wykonać do 10 grudnia, kierowane są do osób w wieku 40-65 lat.

Na każde z tych bezpłatnych badań można umówić się bez skierowania i wychodzenia z domu poprzez stronę  www.rakchadzawspak.pl/badania lub pod numerem tel. 71 368 95 65

Magdalena Kozioł: - Rak szyjki macicy pod względem zachorowalności jest trzecim nowotworem ginekologicznym, a szóstym w ogóle u kobiet. Które z nich mają do niego predyspozycje?

Dr Marcin Jędryka, specjalista ginekologii onkologicznej Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii:  - Predyspozycje do rozwoju tego nowotworu mają przede wszystkim kobiety, które nie badają się ginekologicznie. Dodatkowymi czynnikami ryzyka są: promiskuityzm, czyli częsta zmiana partnerów, co sprzyja propagacji infekcji HPV, nikotynizm, inne stany zapalne pochwy i szyjki macicy, duża rodność i antykoncepcja hormonalna. Postać przednowotworowa raka szyjki macicy nie ma objawów klinicznych. W dalszym przebiegu choroby pojawiają się acykliczne krwawienia z dróg rodnych, krwawienia kontaktowe, cuchnące upławy, bóle podbrzusza.

Dr Marcin Jędryka onkoginekolog z Wrocławia
Dr Marcin Jędryka onkoginekolog z Wrocławia  Mat. pras.

Ten rak jest wyleczalny?

W 100 proc. w przypadkach stanów przednowotworowych wykrywanych przez badania cytologiczne. W niskim stopniu zaawansowania jest wyleczalny w ponad 90 proc. przypadków. W kolejnych stadiach choroby odsetki przeżyć sukcesywnie spadają. Dlatego najlepszym sposobem zapobiegania rozwinięciu się tego nowotworu są okresowe badania profilaktyczne: cytologia powtarzana co trzy lata.

Po Dolnym Śląsku jeździ cytobus DCOPiH, a poza nim gdzie badanie można zrobić?

Kobiety młodsze i starsze mogą wykonywać nieodpłatne badanie cytologiczne w poradni ginekologicznej mającej umowę z NFZ. Przed badaniem cytologicznym należy unikać stosunku w okresie poprzedzającym pobranie wymazu lub przesunąć jego termin w przypadku wystąpienia krwawień/plamień i/lub obfitych upławów zapalnych. Rakowi szyjki macicy można zapobiegać również za pomocą profilaktyki pierwotnej tj. szczepieniom przeciwko HPV dedykowanym głównie młodej populacji obydwu płci, która nie rozpoczęła współżycia, czyli w wieku 11-13 lat.

Na Dolnym Śląsku rocznie nowotwór jelita grubego jest diagnozowany u blisko 1,5 tys. osób, większość zgłasza się do lekarza późno, kiedy szanse na wyleczenie są niewielkie. Powód?

Prof. Marek Bębenek, kierownik Centrum Nowotworów Przewodu Pokarmowego Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii: - Rak jelita grubego jest nowotworem bardzo przewlekłym. Najczęściej rozwija się na podłożu polipów gruczołowych i od pierwszych zmian w błonie śluzowej jelita grubego do raka upływa ok. 7-10 lat. Początkowo choroba nie daje żadnych objawów. W efekcie ponad 65 proc. pacjentów zgłasza się do leczenia w trzecim i czwartym stopniu jej zaawansowania. W tej fazie leczenie jest trudne i nie przynosi spodziewanych wyników. Ale można byłoby to zmienić, gdyby rozpowszechniona była idea badań

Dr Marek Bębenek
Dr Marek Bębenek  KORNELIA GOWACKA-WOLF


kolonoskopowych. Częstość wystąpienia tego nowotworu wzrasta znacząco po 50. roku życia. Wtedy należy wykonać kolonoskopię i usunąć istniejące polipy. To najlepsza profilaktyka.

Co pacjenta może zaniepokoić? Czego nie można bagatelizować?

Dysfunkcji przewodu pokarmowego, jakiegoś nieokreślonego bólu i krwi w stolcu. Utajona w kale niestety nie zawsze jest widoczna, dlatego warto przynajmniej raz na kilka lat wykonać specjalistyczny test. Takie badanie powinny zrobić osoby: powyżej 50 lat - nawet jeśli nie miały w rodzinie zachorowania na ten nowotwór. W wieku 40-49 lat, kiedy u rodziców lub rodzeństwa, stwierdzono nowotwór, oraz w wieku 25-49 lat, jeśli u ich trzech bliskich krewnych wystąpiły nowotwory jelita grubego.

Gdzie się zgłosić?

Badanie jest bezpłatne i nie potrzeba skierowania. Wystarczy zadzwonić do Centrum Onkologii pod numer 71 368 9565, potem wypełnić ankietę i odebrać test do samodzielnego wykonania w domu, a po jego przeprowadzeniu dostarczyć test do Centrum Onkologii. Wynik pozwala zakwalifikować osobę do kolonoskopii, które nie jest przyjemnym badaniem, ale może uratować życie. Rak jelita grubego to drugi pod względem częstotliwości występowania nowotwór u kobiet, trzeci u mężczyzn, a statystyki zachorowań rosną mniej więcej o kilka procent rocznie.

Akcja społeczna w ramach kampanii #RakChadzaWspak realizowana przez DCOPiH.

icon/Bell Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem