Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Unia Europejska ogłosiła rok 2021 Europejskim Rokiem Kolei. Dla Brukseli oczywiste jest, że nie będzie budowy ekologicznego, niskoemisyjnego transportu bez mocnego postawienia na szybszą i wygodniejszą kolej.

- Transport kolejowy przynosi ogromne korzyści w większości takich obszarów jak zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo, a nawet prędkość, gdy jest zaprojektowany i funkcjonuje zgodnie z zasadami XXI wieku - mówi europejska komisarz ds. transportu Adina Valean.

Kolej jest istotna dla mieszkańców regionu i miasta. Dolnoślązacy w plebiscycie "Wyborczej" Supermiasta i Superregiony 2040 głosowali najczęściej na remont wszystkich linii kolejowych przejętych od PKP. Z kolei we Wrocławiu budowa kolej aglomeracyjnej zdobyła drugie miejsce, po rozbudowie sieci tramwajowej.

Gdzie wróci kolej?

Od dawna na kolej chce stawiać samorząd dolnośląski. Pierwszą udaną reaktywacją trasy kolejowej przez województwo dolnośląskie był remont linii do Trzebnicy w 2009 r.

Od tego czasu udało się też odnowić linię do Bielawy, a Polskie Linie Kolejowe - z udziałem unijnych funduszy z regionalnego programu operacyjnego dla Dolnego Śląska - remontują też trasy z Wrocławia do Kobierzyc, Sobótki i Świdnicy oraz z Wrocławia-Sołtysowic do Jelcza-Miłoszyc. Obie, zgodnie z założeniami, powinny być otwarte dla pasażerów pod koniec tego roku.

Powrót pociągów na trasie Dzierżoniów-BielawaPowrót pociągów na trasie Dzierżoniów-Bielawa UMWD

Marszałek Cezary Przybylski: - Dolny Śląsk stoi koleją. Kupujemy nowych 19 pociągów, przygotowujemy budynek pod serwis tych pociągów. Przejęliśmy już 16 szlaków kolejowych z planowanych 20. Będziemy rewitalizować te linie. Im więcej osób w kolei, tym mniej aut, czyli mniej smogu i bardziej bezpiecznie.

Pierwszym spośród przejętych jest odcinek do 8-tysięcznego Chocianowa w powiecie polkowickim. Drzewa i krzewy, które zarosły na czterokilometrowej linii, zostały już usunięte, a Dolnośląska Służba Dróg i Kolei ogłosiła przetarg na remont tej trasy.

Do 23 września DSDiK czeka na oferty firm, które chcą zrewitalizować linię kolejową 303 na odcinku Chocianów – Duninów, a potem wybrany w przetargu wykonawca będzie miał 4 miesiące na wykonanie zadania.

Kolejnym otwartym nowym szlakiem będzie zapewne trasa z Gryfowa Śląskiego przez Mirsk do Świeradowa-Zdroju, gdzie trwają przygotowywania pod budowę.

Karpacz i Lądek z pociągami?

Pasażerowie czekają też na pewno na reaktywację trasy do Karpacza i Kowar. Linia została przejęta przez województwo w lipcu. Szacuje się, że koszty jej rewitalizacji wyniosą od 70 do 100 mln zł, w zależności od ostatecznie wybranego wariantu (droższy to ten z elektryfikacją). Na razie jednak nie wiadomo, kiedy rozpoczną się prace.

W planach województwa są również inne reaktywacje tras kolejowych w regionie, m.in.:

* z Bielawy do Srebrnej Góry, gdzie jednak przetarg na zaprojektowanie został unieważniony,

* z Kobierzyc przez Niemczę do Piławy Górnej, gdzie trwa przetarg na przygotowanie placu pod rewitalizację wraz z wykonaniem projektu wykonawczego na odcinku Łagiewniki–Piława Górna,

Koleje DolnośląskieKoleje Dolnośląskie KORNELIA GŁOWACKA-WOLF

* do Lądka-Zdroju i Stronia Śląskiego, w tym przypadku jednak na razie proces przekazywania linii kolejowej na rzecz województwa nie został zakończony.

* do Lwówka Śląskiego, gdzie również na razie nie są rozwiązane formalnoprawne

* ze Srebrnej Góry przez Góry Sowie, Nową Rudę Słupiec, do Radkowa i Parku Narodowego Gór Stołowych, która jednak zapewne będzie realizowana w dalszym etapie.

Osobne reaktywacje tras kolejowych mogą udać się także w ramach rządowego programu Kolej Plus. Samorządowcy zgłosili do programu renowacje tras do Bogatyni i do Złotoryi, a także na wrocławski Dworzec Świebodzki.

Szybka kolej do Warszawy i Pragi

Istotne dla rozwoju kolei w regionie jest także dalekobieżne połączenie Wrocławia z innymi częściami kraju. Od lat mówi się o nowej linii kolejowej ze stolicy Dolnego Śląska do Warszawy. Obecnie bowiem pociągi muszą kursować naokoło albo po powolnych liniach drugorzędnych.

Rząd w sierpniu podpisał umowę na stworzenie studium dla nowego odcinka kolejowego z Wrocławia do Łodzi, który pozwoli na szybki dojazd do Warszawy. Według planów inwestycja ma być gotowa w 2027 roku.

Na nowej linii kolejowej pociągi rozpędzą się nawet do 350 km/godz. Dzięki nim podróż z Wrocławia do Łodzi skróci się do 1 godz. 10 min, a do Warszawy do 1 godz. 55 min.

- Trasa kolejowa z Wrocławia do Warszawy miała powstać już w czasie zaborów, ale niestety po rosyjskiej stronie nie było takiej woli - przypomina Piotr Rachwalski, ekspert ds. kolejnictwa. - Drogowcy budują nowe autostrady, a na kolei ciągle tylko remontujemy stare linie, które często mają przebiegi niedostosowane do obecnych potrzeb. Akurat tutaj potrzeba nowego odcinka, co wiadomo od wielu lat.

Inna nowa trasa przez Sudety ma też pozwolić na szybsze dotarcie do Pragi. Dzięki nowemu odcinkowi Żarów-Świdnica-Wałbrzych-Lubawka polepszy się też dojazd koleją regionalną z Wrocławia w stronę Sudetów. Czas przejazdu z Wrocławia do Wałbrzycha skróci się do 40 min, a wszystkie pociągi dotrą też do Świdnicy.

Nowy tabor dla regionu

Nie będzie nowoczesnej kolei bez nowego taboru. Dlatego Koleje Dolnośląskie z pomocą unijnych funduszy kupią m.in. sześć hybrydowych z fabryki Newag, które trafią na linię z Trzebnicy przez Wrocław, Kobierzyce i Sobótkę do Świdnicy.

Hybrydowy pociąg Kolei DolnośląskichHybrydowy pociąg Kolei Dolnośląskich Fot. Fot . Krzysztof Ćwik / Agencja Wyborcza.pl

Co oznacza, że jest hybrydowy?

- Jest to pojazd dwunapędowy, można go używać na liniach zelektryfikowanych i niezelektryfikowanych. Pojedzie do 160 km/godz., wykorzystując napęd elektryczny, i 120 km/godz. na silniku spalinowym. Zmiana napędu trwa moment podczas postoju na perony i podróżni tego nie odczują - mówi Aldona Mastalerz z firmy Newag.

Trzyczłonowy skład ma pomieścić 300 osób, z czego 146 na miejscach siedzących. W środku jest defibrylator, są miejsca dla osób z niepełnosprawnościami, toaleta, miejsca dla rowerów. Pociąg będzie też wyposażony w internet bezprzewodowy.

Będzie poruszać się na napędzie spalinowym między Trzebnicą a Wrocławiem-Psim Polem, potem pojedzie na napędzie elektrycznym, a za Wrocławiem Głównym do Kobierzyc, Sobótki i Świdnicy znowu spalinowo. Pierwszy z nich ma trafić do regionu jeszcze w tym miesiącu.

Koleje Dolnośląskie kupują także 13 nowych elektrycznych, pięcioczłonowych pociągów Elf 2 z bydgoskiej fabryki Pesa. Te składy trafią do regionu w 2023 r. Pięć z nich przeznaczonych jest na trasy z Wrocławia do Jelcza i Oleśnicy, a osiem pozostałych będzie mogło jeździć w całym regionie.

Kolej miejska - niewykorzystana szansa

We Wrocławiu nadal brakuje nadal połączeń aglomeracyjnych czy miejskich, która często woziłaby pasażerów w granicach miasta, czy łącząc z pobliskimi gminami czy miastami.

Kolej aglomeracyjna czy miejska działa w licznych miastach, od wielkich, jak Paryż, Berlin, Hamburg czy Wiedeń, po mniejsze, jak Norymberga, Lipsk czy Rostock. W Polsce funkcjonuje w Trójmieście i Warszawie, a budowana jest m.in. w Łodzi czy Szczecinie.

Kolej miejska w RostockuKolej miejska w Rostocku mako

- Brakuje nam miejskiego standardu, sieci przystanków, do których regularnie i często dojeżdżają pociągi. Z jednej strony potrzebujemy częstotliwości kursów, która stworzy kolej miejską, a nie tylko regionalną. Kolej raz na godzinę to nie kolej miejska. Dobrym standardem byłby pociąg co 10 minut. Potrzebne są linie łączące krańce miasta, tak by pojechać np. z Brochowa na Nadodrze czy Grabiszynek. Na Brochowie pociągi już są pełne i mieszkańcy domagają się kolejnych kursów - wyjaśniał Piotr Szymański z Towarzystwa Upiększania Miasta Wrocławia.

O wykorzystaniu torów we Wrocławiu mówi się od lat, a liczni politycy, czy to kandydujący do Sejmu i Senatu, czy to do władz wojewódzkich czy miejskich, zapowiadają jej stworzenie.

Niestety, w ostatnim czasie doszło nawet do regresu. Wrocławski magistrat i Koleje Dolnośląskie nie porozumiały się co do dalszego obowiązywania wspólnego biletu na MPK Wrocław i kolej. Tym sposobem nie tylko Wrocław nie przybliża się do wykorzystania kolei w mieście, ale też został zlikwidowany zalążek kolei miejskiej.

Wskutek pandemii nie został zrealizowany zaś rozważany w urzędzie miejskim pomysł, stworzony przez Akcję Miasto, by uruchomić pierwszą linię miejską, z Dworca Głównego do Leśnicy.

Cały czas trwa też tworzenie studium wykonalności, które ma pozwolić na remont wrocławskiego węzła kolejowego. Wśród pomysłów znalazły się takie oczywiste jak rozbudowa biegnącej przez centrum miasta estakady o czwarty tor, ale też bardziej futurystyczne, jak budowa nowego tunelu pod centrum miasta. Inną inwestycją, która poprawiłaby dostęp wrocławian do kolei, byłaby rozbudowa obwodnicy towarowej przebiegającej przez Grabiszyn, Borek, Krzyki, Gaj czy Tarnogaj i budowa tam przystanków dla pociągów osobowych.

Szybka Kolej Miejska I Aglomeracyjna - co zrobiono, co do zrobieniaSzybka Kolej Miejska I Aglomeracyjna - co zrobiono, co do zrobienia Studiu GW

We Wrocławiu jest także za mało przystanków, bo ich sieć powstawała w większości w XIX wieku. Niestety, Polskie Linie Kolejowe ujęły trzy wrocławskie projekty przystankowe (Wrocław Tarnogaj, Wrocław Stabłowice i Wrocław Zakrzów Wschód) dopiero na liście rezerwowej.

Osobnym pomysłem jest stworzenie kolei aglomeracyjnej również w Zagłębiu Miedziowym. Tutaj rozważane jest m.in. uruchomienie połączeń pasażerskich do Polkowic, a także budowa nowej linii kolejowej z Polkowic do Głogowa.

Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu

Europejski Tydzień Zrównoważonego Transportu jest organizowany każdego roku od 16 do 22 września w całej Europie. Celem działań jest zachęcanie lokalnych władz do wprowadzania zrównoważonych środków transportu w miastach i promowania ich wśród mieszkańców.

Zwieńczeniem tygodnia jest Dzień Bez Samochodu (22 września), w ramach którego podróż MPK Wrocław będzie bezpłatna. Liczne miasta europejskie wyłączają na ten dzień niektóre ulice w mieście z ruchu, jednak do tej akcji Wrocław się nie przyłączył.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.