Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Dolnośląska uchwała antysmogowa została przegłosowana w 2017 roku. Wtedy Wrocław i niektóre dolnośląskie uzdrowiska (Cieplice, Duszniki, Jedlina, Kudowa, Lądek, Polanica, Szczawno) stały się drugim miejscem w Polsce (po Krakowie), w których po 2028 r. nie będzie można palić węglem. Już teraz zabronione jest tam także odpalanie kominków, chyba że spełniają wymogi tzw. piątej klasy. 

W pozostałej części województwa po 2028 r. mogą zostać piece węglowe, ale nowoczesne - spełniające wymogi tzw. unijnego ekoprojektu. Kopciuchy, czyli piece bez żadnych norm, muszą zniknąć z całego regionu do 2024 r.

Bez węgla i drewna

Kolejne miasta w całym kraju przyłączają się do zakazu węgla: Sopot już ma taką uchwałę, a Oświęcim uzyskał pozytywną opinię od mieszkańców. W Małopolsce i na Mazowszu zostało przyjęte też inne rozwiązanie: w dni szczególnie dużego smogu, które ogłaszać będą władze, zabronione będzie palenie w kominku.

Smog we WrocławiuSmog we Wrocławiu Fot. Fot . Krzysztof Ćwik / Agencja Gazeta

Ekologia. Na Dolnym Śląsku bez zmian

Władze Dolnego Ślaska na razie nie myślą o podobnych zmianach, w tym o rozszerzaniu zakazu używania paliw stałych o dalsze miejsca.

- Uchwała antysmogowa wyczerpuje swym zakresem możliwości określone w ustawie Prawo ochrony środowiska i w takiej formie obowiązuje od grudnia 2017 r. Należy przy tym podkreślić, że zapisane w nich restrykcje są kroczące i narastają w czasie - mówi Maciej Zathey, dyrektor Instytutu Rozwoju Terytorialnego i szef zespołu ds. jakości powietrza przy marszałku Cezarym Przybylskim.

Tłumaczy: - Dopóki nie poznamy efektów wprowadzonych regulacji, zmiany uchwały są niecelowe, chyba że z wnioskiem o zaostrzenie przepisów wystąpi konkretna gmina.

Zaznacza bowiem, że działań wspierających poprawę jakości powietrza jest wiele i nie wszystkie mogą mieć odzwierciedlenie w uchwale antysmogowej: - Dokumentem stanowiącym prawo lokalne, a tym samym zobowiązującym samorządy do działania, jest program ochrony powietrza.

Chcą, by było jak w Małopolsce

Ekolodzy będą jednak rekomendować zmiany, podobne jak w Małopolsce.

- Kominki poza Wrocławiem i uzdrowiskami także trują i w czasie epizodów smogowych nie powinny dokładać się do zanieczyszczeń - przekonuje Krzysztof Smolnicki, lider Dolnośląskiego Alarmu Smogowego. - To, czy rozszerzyć zakaz spalania węgla na inne gminy, powinno wyjść z modelowania, którego na razie nie mamy. Czekamy też na rządowy rejestr pieców.

Z wnioskiem o zakaz węgla w mieście nie wystąpi Roman Szełemej, prezydent Wałbrzycha. - Uważam, że w mieście z tradycjami górniczymi taki zakaz nie przejdzie - mówi.

Jest jednak inny sposób na to, by odejść od tego źródła ciepła.

- Mamy programy wymiany pieców na inne źródła ciepła, bo wykluczyliśmy wymianę na nowe piece węglowe. Liczymy, że w ciągu 10 lat problem zniknie w sposób automatyczny - wyjaśnia Szełemej.

Również - co oczywiste - wrocławski program "Zmień piec" nie przewiduje wymiany "węgla na węgiel".

- Poprawy wymaga rządowy program Czyste Powietrze, który niestety nadal ma taką opcję. Lepsze byłyby preferencje finansowe dla źródeł odnawialnych - zaznacza Smolnicki.

- Nie wszędzie w Wałbrzychu jest gaz, ale odnawialna technologia pomp powietrza rozwija się tak szybko, że jest dobrą alternatywą - dodaje Szełemej.

Pod kontrolą

Według ekologów, najważniejsza jest jednak kontrola, bo bez niej żadne przepisy nie będą skuteczne. Najłatwiej o to we Wrocławiu, gdzie działa specjalny ekopatrol straży miejskiej, który dysponuje specjalnym sprzętem i wyszkolona kadrą.

- W 2019 roku strażnicy przeprowadzili 4781 kontroli dotyczących spalania odpadów, zarówno w paleniskach, na powierzchni oraz przestrzegania uchwały antysmogowej. W 198 przypadkach nałożono mandaty karne na łączną kwotę 50 tys. zł, pouczono 28 osób oraz skierowano 12 spraw do sądu - wylicza Waldemar Forysiak ze straży.

Jednakże nie wszędzie na Dolnym Śląsku w ogóle istnieje straż miejska lub gminna.

- Egzekucją tych przepisów powinna zajmować się również policja, bo ma takie uprawnienia - podkreśla Smolnicki.

Czyste zasady

Instytut Rozwoju Terytorialnego, wraz z dolnośląskim urzędem marszałkowskim, przygotował stronę czystezasady.pl, na której można znaleźć m.in. treść uchwał antysmogowych (wraz z dodatkowymi informacjami) i zasady dofinansowania do wymiany ogrzewania na bardziej ekologiczne. Poznasz tam też jakość powietrza, a także możesz sprawdzić, wypełniając test, czy spełniasz wymogi uchwały antysmogowej.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.